Preconceptie

De afgelopen tien jaar hebben wetenschappers veel kennis opgedaan over de invloed van de levensstijl van mensen met een kinderwens op de gezondheid van hun baby.
De invloed begint al voor de bevruchting. Dit geldt voor vrouwen èn mannen.
Waar kun je aan denken:
• Gezonde voeding en foliumzuur verhogen de kans op een gezonde baby.
• Roken en alcohol vermindert de kans op een gezonde zwangerschap
Daarnaast kan aan nog veel meer zaken gedacht worden bij het hebben van een kinderwens. Dat maakt dat de verantwoordelijkheid van ouders in spé al voor de bevruchting begint.
Een goede voorbereiding verhoogt de kans op een voorspoedige zwangerschap en een gezond kind.
Met behulp van de vragenlijst op de website Zwangerwijzer kun je nagaan of er misschien risico’s zijn voor jouw zwangerschap of jullie kind.

Klik hier voor meer informatie.

Leefstijladviezen:

Alcohol
Alcohol wordt in de zwangerschap volledig afgeraden. Het kan al schadelijke zijn om af en toe een glaasje alcohol te drinken. Door regelmatig te drinken kan het ‘foetaal alcoholsyndroom’ ontstaan. Dit is een aandoening waarbij lichamelijke en geestelijke gebreken ontstaan zijn door het alcoholgebruik. Voor meer informatie klik hier.

App  Gezondgroeien
Het voedingscentrum biedt gratis de Gezondgroeien app aan. Deze app geeft je onder andere tips over gezonde voeding tijdens je zwangerschap en voor je kindje. Als meer informatie wilt of je vindt het leuk om de app te downloaden, klik dan hier.

Drugs
Het gebruik van drugs wordt in de zwangerschap afgeraden. Soft- en harddrugs kunnen ernstige nadelige effecten hebben op de ontwikkeling van jouw kind.

Foliumzuur
Foliumzuur, ook wel vitamine B11 genoemd, heeft een belangrijke functie vooraf en in het begin van de zwangerschap. Zo draagt het bij aan de ontwikkeling van het zenuwstelstel en verkleint het de kans op een open ruggetje, gespleten lip of een open gehemelte. Foliumzuur komt van nature voor in groene groenten, volkoren producten, brood, vlees en zuivel. Als je zwanger bent heb je meer foliumzuur nodig dan gewoonlijk. Het advies is om 400 of 500 microgram (afhankelijk van de tabletten die verkocht worden) foliumzuur of multivitaminen( speciaal voor zwangeren waarin foliumzuur zit) te gebruiken. Om het meest optimale effect te krijgen is het belangrijk 4 weken voor de bevruchting te starten en de foliumzuur te gebruiken tot en met 10 weken na de bevruchting (dit is een zwangerschapsduur van 12 weken).

IJzer
In de zwangerschap neemt het bloedvolume toe. Hierdoor kan het ijzergehalte in je bloed soms iets dalen. Om je ijzer voldoende op pijl te houden is het belangrijk producten te eten waar ijzer in zit als volkorenbrood, gedroogd fruit(abrikozen) en peulvruchten. Vitamine C bevordert de opname van ijzer terwijl melkproducten dit juist remmen. Aan het begin van de zwangerschap en rond 30 weken wordt je ijzergehalte bepaald door middel van bloedonderzoek.  

Listeria
Listeria is een bacterie die kan voorkomen op langdurig gekoeld bewaarde producten, die zonder verhitting gegeten worden (rauwmelkse kazen, voorverpakte zalm, kliekjes). Gelukkig komt besmetting niet vaak voor, maar als zwangere heb je een grotere kans dan andere volwassenen om ziek te worden. Besmetting kan een miskraam of vroeggeboorte veroorzaken. Om dit te vermijden is het belangrijk producten die mogelijk besmet kunnen zijn niet te eten.  Onder het kopje voeding staan adviezen over wat je het beste wel of niet kunt eten.

Medicijnen
In overleg met je behandelend arts mag je tijdens je zwangerschap al dan niet doorgaan of starten met medicatie. Dus: altijd in overleg met de huisarts. Ook kun je de verloskundige of apotheker om advies vragen. Mocht je pijnklachten hebben, dan mag je zonder problemen de in de gebruiksaanwijzing aangeraden dosis paracetamol gebruiken.

Roken
Roken wordt afgeraden in de zwangerschap. Voor veel vrouwen is het lastig om te stoppen. Een vaak genoemd excuus is de angst om stress te krijgen. Maar het roken is slechter dan jouw stress voor de ontwikkeling van jouw kind. Tijdens het roken is de bloedtoevoer naar het kind verminderd. Daarnaast gaat er in plaats van zuurstof, koolstofmonoxide naar je kind. Hierdoor heeft je kindje regelmatig stress bij jouw in de buik doordat het benauwd wordt. De kans is groter dat je kindje kleiner is en te vroeg geboren wordt.
Verder is de kans op wiegendood groter als je binnenshuis rookt. Tijdens de eerste levensjaren is de kans op infecties aan de luchtwegen groter.

Wil je hulp bij het stoppen met roken, dan kun je terecht bij je huisarts. Via www.stivoro.nl  is het ook mogelijk om hulp te vragen.

In het programma ‘vier handen op 1 buik’ verteld een kinderarts over het effect van roken op het kind. Klik hier http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1337196 als je dit wilt zien. Het stuk met de kinderarts begint na 60 minuten.

Schadelijke stoffen 
Je haren verven kan ook als je zwanger bent. Het verven van bijvoorbeeld de babykamer mag als je verf op waterbasis gebruikt en de ruimte goed ventileert. Mocht je werken met straling of schadelijke stoffen geef dan aan bij je werkgever dat je zwanger bent, zodat je aangepast werk kunt gaan doen.

Sporten 
Sporten kan in de zwangerschap. Dit is zelfs heel gezond. Je spieren blijven ontwikkeld. Deze heb je nodig in de zwangerschap om fit te blijven en om tijdens de bevalling een topprestatie te leveren. Ook voor je herstel na de bevalling is een goede conditie belangrijk.
Maar er zijn sporten die in de zwangerschap minder verstandig zijn. Bij contactsporten is de kans groter dat je iets tegen je buik krijgt. Verstandig is het om dit risico te vermijden. Bij het uitvoeren van buikspieroefeningen kun je je schuine buikspieren blijven trainen. Doordat je rechte buikspieren van plaats veranderen is het verstandig deze niet te trainen.
Mocht je rugklachten hebben, dan kan zwemmen heel prettig zijn. Ook zijn er diverse zwangerschapscursussen waarbij aandacht wordt besteed aan beweging.

Toxoplasmose
Toxoplasma is een parasiet die vooral voorkomt in kattenontlasting en in vlees dat niet goed gegaard is. Bij besmetting in de zwangerschap kan er een miskraam of aangeboren aandoening ontstaan. Om dit te vermijden is het belangrijk niet in direct contact met kattenontlasting te komen, fruit en groenten goed te wassen, handschoenen te dragen bij het werken in de tuin en vlees goed te doorbakken.

Vakantie
Mocht je gaan vliegen naar je vakantiebestemming dan is het van belang een ‘fit to fly’ mee te nemen als je zwangerschap zichtbaar is. Een ‘fit to fly’ is een verklaring dat je gezond zwanger bent. Deze kan je bij de assistente van de verloskundige vragen. Doe dit een week uiterlijk 1 week voordat je op vakantie gaat. Het is altijd verstandig om de regels van je vliegmaatschappij, in verband met een zwangerschap, na te kijken.

Vitamine A
Vitamine A heb je in de zwangerschap nodig voor de ontwikkeling van je kind. Echter, niet teveel. Meer dan 3000 microgram kan schade aan de ontwikkeling van de baby veroorzaken. Hierbij gaat het alleen om vitamine A uit dierlijke producten en supplementen. Aanbevolen wordt om 1000 microgram per dag binnen te krijgen. Matig gebruik van leverproducten kan geen kwaad. Als voorbeeld: een broodje leverpastei bevat 400 microgram vitamine A. Maar eet geen pure lever, zo bevat 75 gram runderlever ongeveer 27000 microgram vitamine A.

Vitamine D
Het advies van de Gezondheidsraad is om 10 microgram vitamine D per dag extra te slikken. Vitamine D bevordert de opname van calcium en dit heb je nodig voor de botopbouw van je kind. Het grootste deel van de vitamine D maak je aan door zonlicht. Verder zit het in vette vissoorten en in boterproducten. Vitamine D wordt al preconceptioneel (voordat je zwanger bent) geadviseerd omdat de botopbouw al begint in de eerste drie maanden van de zwangerschap.

Voeding
Wat kun je het beste wel of niet eten nu je zwanger bent? Een aantal dingen op een rijtje:

Wat niet?

  •  geen rauw vlees, rauwe vleeswaren of lever. Voorbeelden: biefstuk, carpaccio, filet americain, salami, rosbief en rauwe ham, geen vacuüm verpakte vis, rauwe schaal- of schelpdieren of roofvissen. Voorbeelden: gerookte zalm, paling, mosselen, oesters en tonijn
  • geen rauwe melk of zachte kazen gemaakt van rauwe melk
  • geen kliekjes of salades die al een tijd in de koelkast staan
  • geen alcohol
  • niet voor 2 gaan eten

Wat wel?

  •  eet gevarieerd. Hierbij kun je de schijf van vijf gebruiken
  • drink ongeveer 2 liter water per dag

Wat af en toe?

  • leverworst of paté, maximaal 1 broodje per dag
  • vis is heel gezond maar eet dit maximaal 2 keer per week ( en dan speciaal vette vis zoals makreel, haring, zalm, paling, heilbot, bokking, sardines en forel)
  • drink niet teveel cafeïne. Het advies volgens het voedingscentrum is maximaal 1 kopje koffie per dag. In koffie zit 85 milligram cafeïne per kopje, in zwarte thee ongeveer 40 en groene thee 20 milligram
  • drink niet teveel vruchtensappen. Deze vloeibare suikers worden snel opgenomen en kunnen voor een flinke toename van je gewicht zorgen

Werk

Bepaalde werkomstandigheden kunnen risico’s voor je zwangerschap meebrengen. Voorbeelden zijn werk waarbij je blootgesteld wordt aan trillingen, straling, chemische stoffen, infectierisico’s of fysiek zwaar werk. Ook als je in nachtdiensten of ploegendiensten werkt kun je met je werkgever overleggen om extra pauzes in te plannen of dat er andere werktijden gehanteerd kunnen worden.